گونه‌های مردم در دنیا از منظر نهج‌البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد قرآن و حدیث، مجتمع آموزش عالی بنت‌الهدی، جامعه المصطفی، قم، ایران

2 استادیار گروه قرآن و حدیث، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه قم، ایران.

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف کشف و تحلیل تقسیم‌بندی‌های مردم در نهج‌البلاغه از منظرهای گوناگون، با هدف شناساندن ویژگی‌های انسان‌ها و کمک به پرهیز از انحراف از راه حق توسط دیگران، انجام شد
روش پژوهش: پژوهش حاضر به‌روش توصیفی‑تحلیلی انجام شد. بدین‌منظور نخست، تمامی حکمت‌ها، نامه‌ها و خطبه‌های نهج‌البلاغه برای یافتن گفتارهای دارای دسته‌بندی، بررسی شد و سپس، از سایر کتب همچون شروح نهج‌البلاغه و منابع اخلاقی، برای توضیح و تبیین هر بخش استفاده شد. منابع و اسناد مورد بررسی در این پژوهش عبارتند از: نهج‌البلاغه (حکمت‌ها، نامه‌ها و خطبه‌ها) به‌عنوان منبع اصلی، و نیز شروح نهج‌البلاغه و کتاب‌های اخلاقی به‌عنوان منابع تکمیلی.
یافته‌ها و نتایج: یافته‌های پژوهش نشان داد که امیرالمؤمنین علی (ع) مردم را از پنج ویژگی اصلی دسته‌بندی کرده است ه عبارتند از: بهره‌مندی از علم، دنیاگرایی، دین، جایگاه اجتماعی و حبّ نفس (خودخواهی). در ذیل هر یک از این مباحث، معیارهایی برای شناخت هر یک از اقسام ارائه شده است. هدف غایی این تقسیم‌بندی‌ها آن است که انسان‌ها در مسیر رسیدن به سعادت، توسط دیگران که یکی از عوامل گمراهی به‌شمار می‌روند، از راه حق منحرف نشوند.

کلیدواژه‌ها


  1. منابع

    * قرآن کریم (1373). مترجم: مکارم شیرازى، ناصر. قم: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامى.

    1. ابن ابى الحدید، عزالدین ابوحامد (1375). شرح‏ نهج‏البلاغه‏. تهران: نشرنى‏
    2. احسائی، ابن ابی جمهور (1397). عوالی اللآلی. قم: نشر فارسی.
    3. بحرانى، ‏میثم‌بن على‌بن میثم (1375). ‏شرح‏نهج‏البلاغه. مشهد: بنیاد پژوهش‌هاى ‏اسلامى ‏آستان ‏قدس‏ رضوى‏.
    4. جعفری، محمدتقی (1386). ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه. تهران: دفتر نشر اسلامی.
    5. جوادی آملی، عبدالله (1384). مراحل اخلاق در قرآن. قم: مرکز نشر اسراء.
    6. خرمشاهی، بهاء الدین (1375). قرآن پژوهی. تهران: انتشارات بوستان.
    7. دشتى، ‏محمد (1379). ترجمه ‏نهج‏البلاغه‏امام‏على (ع). قم: مؤسسه انتشارات مشهور.
    8. سلیمانی، لطیفه (1398). شخصیت‌شناسی در نهج‌البلاغه با محوریت خطبه سی و دوم. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی.
    9. سیف‎الله، سیف اللهی (1373). مبانی جامعه شناسی و اصول، مبانی و مسائل اجتماعی. گناباد: نشر مرندیز.
    10. شهیدی، سید جعفر (1387). مردم کوفه از زبان امیرالمؤمنین (ع). مجله پژوهش‌های نهج‌البلاغه، -(23 و 24)، 127- 133.
    11. صبحى صالح‏ (1370). فرهنگ نهج‌البلاغه. تهران: انتشارات‏ اسلامى.
    12. کلینی، محمدبن یعقوب (1429هـ.ق). الکافی. قم: دارالحدیث.
    13. مجلسی، محمدباقر (1403هـ.ق). بحار الأنوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    14. مکارم شیرازى، ناصر (1371). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    15. مکارم شیرازى، ناصر (1375). پیام ‏امام‏. تهران: دارالکتب‏الاسلامیة.
    16. نادم، محمدحسن (1393). مردم‌شناسی کوفه از نگاه امام علی (ع) با تأکید بر نهج‌البلاغه. مجله پژوهش‌های نهج‌البلاغه، -(8)، 79- 95.
    17. هاشمى رفسنجانى، اکبر (1386). تفسیر راهنما: روشى نو در ارائه مفاهیم موضوعات قرآن. قم: بوستان کتاب.