عوامل یأس در قرآن ‌‌کریم‌‌

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 . دانش‌پژوه دکتری قرآن ‌‌و علوم گرایش روان‌شناسی، از کشور تایلند، مجتمع آموزش عالی بنت‌الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.

2 دانش‌پژوه دکتری قرآن ‌‌و علوم با گرایش روان‌شناسی، مجتمع آموزش عالی بنت‌الهدی، جامعه المصطفی، قم، ایران.

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل یأس و ناامیدی از منظر قرآن ‌‌کریم‌‌ با رویکرد استنطاقی، به‌منظور شناسایی ریشه‌های درونی و بیرونی این پدیده و تبیین نقش آن در کاهش رضایت‌مندی و گرایش به تعارض و پرخاشگری انجام شد.
روش انجام: این پژوهش به روش کتابخانه‌ای و بر پایه رویکرد استنطاقی شهید صدر (ره) انجام شده است. آیات قرآن ‌‌کریم‌‌ به‌عنوان منبع اصلی و با بهره‌گیری از روش استنطاقی (طرح پرسش از قرآن ‌‌و استخراج پاسخ) براساس دیدگاه شهید محمدباقر صدر، مورد بررسی قرار گرفت.
یافته‌ها و نتایج: یافته‌ها نشان می‌دهد که یأس دارای ابعاد درونی و بیرونی است. در قرآن ‌‌کریم‌‌، عوامل درونی یأس عبارتند از: کفر، ضلالت (گمراهی) و عجول بودن انسان. عوامل بیرونی نیز شامل اسراف، مادی‌گرایی و بی‌عدالتی می‌باشند. در مقابل، امید به رحمت الهی راهکاری برای مقابله با یأس، زمینه‌ساز افزایش رضایت‌مندی و تاب‌آوری در برابر مشکلات زندگی‌ است.

کلیدواژه‌ها


  1. منابع

    * قرآن کریم‌‌ (1373). مترجم: مکارم شیرازى، ناصر. قم: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامى.

    1. ابن منظور، محمدبن مکرم (1414هـ.ق). لسان العرب. محقق: جمال‌الدّین میردامادی. بیروت: دارصادر.
    2. اخباری قمی، مریم.، شجاعی، محمدصادق.، مزاری، ابراهیم.، و حاجی حسن دنیادیده، هادی (1400). الگوی شکل‌گیری ناامیدی با رویکرد اسلامی ـ روان‌شناختی. قرآن و علم، (29)، 136-159.
    3. ثقفی تهرانی، محمد (1398). تفسیر روان جاوید. تهران: انتشارات برهان.
    4. جادری، زیبا (1403). اسباب و پیامدهای یأس و راه‌های درمانی آن از منظر اسلام و روان‌شناسی. بیست و سومین همایش ملی علمی پژوهشی روان‌شناسی و علوم تربیتی. شیروان.
    5. حسین‌زاده ایوری، امیرحسین.، و اخوان طبسی، محمدحسین (1403). بازخوانی ترجمه ماده «قنط»، براساس تبیین تمایز آن با ماده «یأس» با تمرکز بر داده‌های نوین معناشناختی. مطالعات قرآن و حدیث، 17(2)، 1-23.
    6. حسینی شاه عبدالعظیمی، حسین (1363). تفسیر اثنی عشری. تهران: انتشارات میقات.
    7. خمینی، روح‌الله (1388). شرح چهل حدیث. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
    8. خمینی، روح‌الله (1389). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
    9. دستغیب، سید عبدالحسین (1391). گناهان کبیره. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    10. راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412هـ.ق). المفردات فی غریب القرآن. تحقیق: صفوان عدنان الداودی. دمشق ـ بیروت: دارالعلم ـ دارالشامیه.
    11. زارعی، منوچهر.، و معرفی شلحه، عبدالحسین (1403). بررسی امید و یأس بر اساس آموزه‌های اسلامی. پنجمین همایش ملی فقه، حقوق و علوم اسلامی. قم.
    12. صدر، محمد باقر (1434هـ.ق). المدرسة القرآنیة. قم: دارالکتاب الاسلامی.
    13. طباطبایی، محمدحسین (1363). المیزان فی تفسیر القرآن الکریم. تهران: مرکز نشر فرهنگی رجا.
    14. الطریحی، فخرالدّین (1416هـ.ق). مجمع البحرین. تحقیق: سید احمد حسینی. تهران: مرتضوی.
    15. طیب، سیدعبدالحسین (1378). اطیب البیان فی تفسیر القرآن. تهران: انتشارات اسلام.
    16. غلامی، لیلا.، و علوی‌مهر، حسین (1390). چیستی تفسیر موضوعی و تفاوت آن با تفسیر قرآن به قرآن. مطالعات تفسیری، 2(8)، 85-100.
    17. فراهیدی، خلیل بن احمد (1410هـ.ق). العین. قم: هجرت.
    18. قرائتی، محسن (1383). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
    19. مصباح یزدی، محمدتقی.، و ذوالفقاری، محمدحسین (1388). تفسیر موضوعی. معرفت،-(136)، 5-18.
    20. نگری، قاضی عبدالنّبی بن عبدالرّسول الأحمد (2000م). دستور العلماء؛ جامع العلوم فی اصطلاحات الفنون. مترجم: حسن هانی فحص. بیروت: دارالکتب العلمیة.